ایرج میرزانین شاه اثری

سنه گل ناغل ائدیم بو داستانی              
حیجابین ائتگیسین بیل یاخشی تانی
جوانلیق  چاغلاریمدا  صاف  اولاندا      
قاپی  آغزیندا  دورموشدوم  دالاندا
او آندا  بیر  قادین  اوردان  گئچنده        
یامان ارککلیک حیسسی جوشدومنده
گؤروندو یاشماق  آلتیندان  بوخاغی       
چنه, اوزدن  بیرآز بیرده  دوداغی
بولوت کونجونده سانکی آی چیخیبدیر     
پریدیر بو بئهیشت دن پای چیخیبدیر
یاخینلاشدیم  اونا  وئردیم  سلامیم          
دئدیم  واردیر اوزاق یئردن  پیامیم
پری اوزلو بو سؤزدن شککه دوشدو      
پیام کیمدندی, سن کیمسن سوروشدو
عوام الناس دویار اولماز دئدیم من         
بونو بوردا نئجه  تشریح  ائدیم  من
بیلیرسن هر سوزون وار بیر مقامی       
گرک دیر هر پیامین  احتیرامی
بویور گل آنلاتیم  بیر- بیر دالاندا          
ته لسمک خوش دئگیل پئیغام آلاندا
سوروشدوقجا نه دیر کیمدیرسوزآتدیم             
اوزاتدیم هئی سوزو آغزین قاپاتدیم
سیماجت ائیله دیم, ایصرار قیلدیم          
بویور خانیم  دئدیم  تیکرار قیلدیم
آسیلدیم  پئیغاما   اولسا  یالان دا           
بو فند ایله  اونو  بولدوم  دالاندا
دئدیم چون چوخلی گئت-گل وار دالاندا           
موناسیب دیر اوتاق  پئیغام  آلاندا
اوتاق دا نازایله  ایلشدی باخدی                   
نه اوز آچدی نه چرشابی بوراخدی
اونا  ناغل ائیله دیم  افسانه لردن                 
گیریشدیم صوحبتی آچدیم نه لردن
گاه ارککدن دانیشدیم  گاه  قادیندان        
نه لرچکمیش بیرارکک آروادیندان
گتیردیم گاه سوزه خسرودان آیین          
دئدیم گاهدا شیرین اولموشدو خایین
گاه آلماندان دئدیم گاه بیر گؤزلدن          
ولی  مطلب ده بللی ایدی ازلدن
منیم کؤنلوم یامان کام آختاریردی          
او دا سؤزلرده پئیغام آختاریردی
لطافت له دئدیم یاریم دوزوندن             
نولار آچسان بو یاشماغی اوزوندن
نچون اوز اؤرتولو مندن قاچانسان         
مگرمن بیرپیشیک سن بیرسیچانسان
آخی باخ اینسانیق بیز سنده منده           
برابر خلق ائدیب خلق ائله ین ده
قاتیلسان  صوحبته کامیللشرسن                   
منه  تایسان  جانیم  سنده  بشرسن
اوگونکی سنده آی تک اوزیاراندی         
اونا باخماق اوچون بو گؤز یاراندی
حیاتین باغچاسیندا گول قادیندیر           
چیچکدیر, لاله دیر سونبول قادیندیر
نه اسکیلدر نه یی الدن وئرر گول          
اگر باخسا  اونا  بیچاره  بولبول
شیرینلیک هئچ ده آز گلمز شکرده         
آری یوز یول اوچارسا هنده ورده
نه فرق ائیلر اونا یاندیقدا بیر شم           
یانیندا  بیر نفر وارسا  یا بیر جم
بو سؤزلردن خانیم حدسیز آلیشدی         
آجیقلاندی بیر آز حیرصلی دانیشدی
کی نامحرملره اوز گؤرسه دیم من؟       
بوراخ بو سؤزلرین هوذیان دئییر سن 
نه لاتلار واریمیش بو یئرده واه-واه       
ایراق اولسون باشیمدان,  آللاه-آللاه
باشیمدان  چادیرامی آچماق  ایستر        
نئجه  عارسیزدی  بو ,  آللاه واکبر
جهننم  اول  مگر بیر جینده یم  من؟       
حایالی,  عار- نامیسلی  بنده یم  من
بودورمو بواویوندان جومله قصدین؟   
اوزوم گورمکدن اؤتری یولوموکسدین؟
قالیم ار خئیرینه حسرت ایلاهی            
اوز آچاسام  قئیرینه قیلسام گوناهی
ایتیل چیخ گئت عجاییب شورگؤزون وار  
سؤزوندن بللیدیرعارسیزاوزون وار
منیم قاینیمدا چوخ آرزو ائدردی            
اوزوم گؤرسون دئدیم اولمازهدردی
بئله  ظنن ائتمه کی  تئهرانلیام  من        
او آخماخ  فیکرینی  گئج  آنلیام  من
ییغیشدیر بو تورو صییاد افندی                   
آپار اؤز باجینا وئر سن  بو پندی
گؤرورسن قارتال ال چاتمازدی بوردا     
گئت ائوده قانع اول وارسا تویوقدا
جانیم دوغرانسا اؤلسمده عذابدان           
اینان واز کئچمرم من بو حیجابدان
نه سویلورسن مگر دیوانه سن سن         
ایچیبسن, کئفله نیبسن یا نه سن سن
بیلیرسن هئچ نظربازلیق گوناهدیر         
بیز ایله قبر آراسی یول بیر آهدیر
دئییرسن کی قییامت ده یالاندی                   
و مللانین سؤزو اسکی پالاندی
تمامن موجتئهیدلر موفده خوردور          
هامی بوینویوغون قانماز یا کوردور
اقللن بیر ساعات گئت قال مچیتده          
بیراز سن موللادان پند آل مچیتده
ائشید, اؤیرن دئییرکی سن اولنده           
نکیر منکیر باشین اوسته گلنده
گؤررسن کی نئجه ووردی تپه ندن        
ائله سیشدین پوخون چیخدی کفندن
قرض, چوخ  دیندن ایماندان دئماقدان            
پشیمان ائیلدی بیر پوخ یئماقدان
بئله گؤردوم آغیز یومدوم و دوردوم       
اوتورتدوم بیرده یانیندا اوتوردوم
آغیز آچدیم گوناهیم یوخ دئدیم من          
خطالاردان تمام عوذر ایسته دیم من
موکرر بیلمه دیم عفو ائت دئدیم من        
خطا یاپدیم, باغیشلا پوخ یئدیم من
دولابدان بیرجه قاب آجیل ده بولدوم        
سن اللاه یئ دئدیم ایصرار قیلدیم
یئدیرتدیم من اونون   باشیندا  قاتدیم       
دمیرتک یوموشاتیب چکدیم اوزاتدیم
نه چرشابدان دئدیم نه سوز دانیشدیم       
اوزاتدیم ال و نبضیندن یاپیشدیم
بیلیردیم کی بو یول بو رفتاریمدان      
دورار وورسون تپیک داششاقلاریمدان
دیشی اسلان کیمی بیردن باغیرسین       
بیزیم یان قونشودان ایمداد چاغیرسین
و یا کی آتدیغی باشماق تاییندان                   
گویرسین باش-گوزوم دیلبر پاییندان
دئدیم ایندی جوشار آشوب ائدر او         
اؤز آلتیندا منی کوسکوب ائدر او
ولاکین ترسینه گؤردوم کی مه رخ         
بیرآزجا وورنوخورامماکی چوخ یوخ
دوشور حالدان حالا لاکین یاواشجا        
الیمدن شاکیدیر آمما کی خوشجا
اوجوشقونلوق, اوداشقینلیق دگیشدی 
دؤنوب اولدو"راحات دور","بونه ایشدی"
بیراز بوندان قاباقکی پیس یامانلار        
بو یول اولدو"نه چاپقیندیر جوانلار"
نه نازایله دئییردی ماه تابان      
"آدام اول","دیمه اوغلان"," یاخشی داوران"
یقین ائتدیم او آفت لوطفه گلدی             
دئدیم قلبیمده کی ایشلر دوزلدی
کؤنول صییادی واز کئچمز بو اوودان     
کی مومن حالوادان, موللا پیلوودان
نه تاخیر ائیله دیم نه چوخ یوباتدیم         
گتیردیم خالچا اوستونده اوزاتدیم
او نازلی دیلبره آنجاق داراشدیم                   
تیماروئردیم حیجاب آلتدان دولاشدیم
حول اولموشدوم عجاییب بو دورومدان    
الیم گئتدی بودا صاف بالدیریندان
او هئی شیللاخلادی من هئی تپیلدیم        
او هئی اولماز دئدی من اولدو بیلدیم
اونون جوت اللری اوز یاشماغیندا         
منیم ده  اللریم  جننت  باغیندا
دئدیم سن یاخشی محکم توت حیجابی            
کی من آلتدان یاپیم امری صوابی
بیراز زحمتله یان قیلدیم پاچاسین          
آخیر آچدیم اوزه رحمت باجاسین
بیرآم گؤردوم دئدیم به به نه آم دیر        
دئمه آم پوسته دیر فیندیق-بادام دیر
دیشی گولزار ایچی ایستی حامامدیر       
بیر آم کی حوسنده وصفی تامام دیر
تمیزدیر صورتی مومن میثالی             
جمع اوندا جومله مومنلر خیصالی
گولومسر موللانین سیماسی آمجیق                
ایچینده شهدی, بم خورماسی آمجیق
نئجه آمجیخ, نئجه چیلقین, نئجه دار       
ائله دارکی سیکیمله قیلدی پئیکار
اونا زورلا توتوزدوردوم حسابی           
کئفی ساز لاندی کوکلندی روبابی
باشی گیردی ریضا دویدوم سسینده      
اوره ک تک وئردی یئراؤزسینه سینده
بلی بو سیکدی چوخدا خوش خوراکدیر    
اونون عشقینده آمجیقلارهلاکدیر
اوزونده چون اونون عصمت چوخ ایدی
اوزون هئچ آچمادی رخصت یوخ ایدی
جوت اللی یاشماغین توتموشدو محکم          
کی بیر شئی اورتوکوندن اولماسین کم
دویارکن من او بال-قایماق لاواشدان     
حارام اولسون دئدی جیردی یاواشدان
او جاهیلده حیا آنجاق بئلئیدی        
حیانین معناسین هاردان بیلئیدی
ایتیردی اعتیبارین وئردی آمجیق          
کی یاشماقدیر اونا هر شئیدن آرتیق
حیا چون گؤزده دیر اینسان آتانماز        
اوواخ کی گؤزیومولدو اوز اوتانماز
حیجاب آلتیندا اولماقدان حیاسیز           
حیجابسیز اولماغی خوشدور رییاسیز
قادینلار بیلسه لر  دوزگون حیانی         
حیات رونق تاپار آشکار عیانی
چیخیب ائودن بیراز آیدینلاشارلار         
آداملیق اؤیرنیب اؤزگور یاشارلار
قادین کی تعلیم آلدی بیلگیله ندی                  
بو توپلوملا بشر تک ایلگیلندی
هئچ افسونلا او دؤنمزعصمتیندن           
و بوش  سوزلرله آلدانماز قطعیندن
گونش کی عالمی نورلاندیراندیر           
اونا ال وورماق اولماز یاندیراندیر
او کی گؤرموش کالج, یاکی فاکولته        
یانیندا دورسا اگنینده دئکولته
واریسه بیر قدر عصمت اؤزویله          
باخارسان سن اونا عففت گؤزویله
غلط ایستک او قادیندان محالدیر           
اونا ناجور خیال, بوش بیر خیالدیر
حیاتین گئت دوشونکی اولما ائششک      
آدامسان سن بو ائششکلیکدن ال چک
بو آخماخ فیکرینی باشدان چیخار آت            
سنه قویما گله قالیب خورافات
توتالیم کی بو دونیا جننت اولسون          
اونون هر بیر یانی حوریله دولسون
او حوریلر اگر یورقان بورونسه           
صفاسی یوخ اگر چیرکین گؤرونسه
قادینسیز سئوگی بو عالمده اولماز          
بیر عالم سئوگیسیز عالم ده اولماز
سنه قوربان سوغانسان یا پالیتسان         
ندن داییم بو چرشابدا قالیبسان
یئرین واردی جمال ذوالجلال دا            
نییه شلقم کیمی وارسان چووالدا
باشی باغلی دیبی باغلی خانیم جان        
خانیم جان سان بیزه یا کی بادیمجان
نه پئیغمبر دئدی نه یازدی قورآن          
کی قادین اولمالی قولی بیابان
او هانسی بیر حدیثدی چیخدی هاردان     
کی قادین اولمالی عالم ده خورطان
تپه ندن دیرناغا گئیمه قبانی                
جانی یانمیش بئله یاخما بو جانی
آیاغیندا پوتین باشیندا چرشاب             
آدامین طاقتین طاق ائیلیسن لاب
سنه عصمت گتیرمز بو یاراغین           
گوزه نه ربطی واردیر اوستوراغین
ندن کندلرده, ائللرده گؤزللر                
هامی اوزلر آچیق اؤزگور گزرلر
ندن سه اوردا عصمت گئتمز الدن         
حیاسیزلیق گؤرونمز بیرگوزلدن
هر ائلده ارککه یاردیر قادینلار                   
ندندیر بیزده سرباردیر قادینلار
قادین هریئرده ارککله امکداش             
بیزیم ارکک نچون یالقیزدی بیرباش
سن ائی گول-سونبول ایله بیر بیچیمده     
داریخمیرسان بو چرشابین ایچینده
دئمیرسن قونچه تاپماقلا تکامول            
چیخاندا پرده دن آنجاق اولار گول
سن آت بو پردنی آچ گول جمالین          
بوتون عالم گؤره قوی بو کمالین
او باش ایله اوزون اوللام فداسی           
کی باشدا عاغلی وار اوزده حایاسی

ایرج میرزا
فارس دیلیندن چئویرن: کریم ماماغانلی

Əcayib Cümlələr

Mənə zor gəldi dərdim, dərd əlindən gör nələr yazdım
Yaman əfkarə daldırdı, əcayib cümlələr yazdım.

Gözəl sözlərlə dünya qurdum amma, öz xəyalımda
Məni sıxdıqca pulsuzluq gah altın, gah zər yazdım

Evimdə balkona bir qab su qoydum, bir sınıx səndəl
Beş ulduzlu hotel yazdım, Dəniz, okean ,Xəzər yazdım

Vətəndə deprem olduqda inan ki, titrədim məndə
Vətən, kənd, Vərziğan yazdım, Heris yazdım, Əhər yazdım

Bugün yüzlər şekil gördüm yıxılmış palçığ evlərdən
Yazıq mən çarəsizlikdən, ax eyvay körpələr yazdım

Bacı torpaqlar altında sızıldar, qalmış imdadsız
Ana torpaqlar üstunde yolar saç, üz didər, yazdım

Uşaqlar gövdəsin sixdiqca çiykərpic, mən hövlümdən
 Beton yazdım, dəmir yazdım, bina-yi mötəbər yazdım

Bütün aləmdə dövlətlər xəsarati edər cübran
Mənim yurdumda tavanı yazıq millət ödər, yazdım

Rəyiscumhur hani? Harda batıb qalmış hilaləhmər?
Şərəfsizlik aşıb həddindən, olmaz bu qədər, yazdım

Məgər rəhbər bugün, harda gedibdir ...? Əşhədobellah!
ihanət etmədim əsla bu feli müstətər yazdım

Mən əslən şən-i islamə toxunmaq istəməm, yalnız
Oğullar, qızlar, insanlar, vətənsiz, dərbedər yazdım

Nə yazdım mən toxunsun ki, biraz səhv oldu sözlərdə
Yazırdım rəhbər-i islam kırıxdım kəlləxər yazdım

İhanət olsada artıq o mə´sum eşşəyə oldu
Yəqin ya ölçü dar gəldi və ya mən birtəhər yazdım
Münasib cümlə qurmaqçün mən islam iqtisadından
Vətəndə inhisar, anbar ,toyuq, at, çay, şəkər yazdım

Nəhayət xalqa yazmaqçün həzin-nisgilli bir cümlə
Yetim, dilsiz və dövlətsiz, günü gündən bətər yazdım

Könül səsləndi gəl eşqə uyar bir cümlə yaz, məndə
Harmdır eşq, aşıqda, başı, darə, gedər yazdım

Dedi Fərhad-şirin ölkəsində eşqdən yazmaq
Və məndə daşqalaq, ümmət, Daş əllərdə gələr yazdım

Axundi eşq üçün lakin kiçik bir cümlə qurdum mən
Mühəllil, siğə, dəyyus molla, fəhşa, fitnəgərgər yazdım

Və əmma qəlbə quvvət, milli fəxrim, Dahi insanlar
Fədayi, yirmibir Azər,Cəfər və Pişəver yazdım

İgidlik naminə uyqun, başi qarli dağa misdaq
Boyük sərkərdə, yazdım, Qəhrəman yzdım, Səfər yazdım

Uzun bir cümlə istərdim yazam cinsəl təcavüzdən
Birinci allt-i azar, dağa vursan dələr yazdım

Əgər qurban qadındırsa səvab-i Kərbəla hasil
Əgər qurbanlıq ərkəksə, səvab-i həcc edər yazdım

İkinci dəstəmaz, niyyət, zikir zimn-i təcavüzdə
Bu fitva çox müfəssəldir utandın muxtəsər yazdım

Rəyis-i intizamatdan yetərli cümlə yazmaqçün
Namazda, altıca qəhbə, səfə, çılpaq, düzər yazdım

Səfehlik sözcüyündən də gülünc bir cümlə qurmaqçün
Kuruş, bünyanquzar, mənşur, huquq birdə bəşər yazdım

Yoruldum cümlə yazmaqdan, nədəndir dərd qurtarmaz
Yığışdır dəftəri bəsdir, Kərim qardaş yetər yazdım

Sonuncu cümləmi öz vəsf-i halimlə bitirdim mən
Qərib, aşıq, sözüm sadə, ömür, birdə hədər yazdım

 Mamağanli Kərim

İnsan və dev

Vay! budur insan əgər, mən cənavar istərəm
Bircə adamdan sevay canlı nə var istərəm

Gör nə məlul eylədi dünyada insan məni
Öz halıma qalmağa qoymadi bir an məni
İndi yesin istərəm  yırtıcı heyvan məni
Ol ki riyasız məni parçalıyar istərəm
Vay! budur insan əgər, mən cənavar istərəm
Bircə adamdan sevay canlı nə var istərəm

Bir elə heyvan ki, özdilimə dəymiyə
Yurd-yuvamdan məni sürgünə göndərmiyə
Küfr ilə,təhgir ilə  mənliyimi əymiyə
Yırtıcı heyvan vəli, baədəb o tərbiyə
Yalniz acarkən bu tək canə qıyar istərəm
Vay! budur insan əgər, mən cənavar istərəm
Bircə adamdan sevay canlı nə var istərəm

Dev nağılın xırdakən bir neçə yol duymuşam
Mən o devin qorxusun qəlbimə doldurmuşam
İnsanı gördüm dedim, boş xəyala uymuşam
İndi adamdan devə, rah-i fərar istərəm
Vay! budur insan əgər, mən canavar istərəm
Bircə adamdan sevay canlı nə var istərəm

Nənəm demişdi devin hər əməli pisdi,pis
Kimsə hələ görməyib dünyada devdən xəbis
Qəlbi onun daş kimi, kimsəyə olmaz ənis
Heç demədi minləri bir dev edərmiş həbis
yaki qız-oğlanları yollar o kəhrizəkə
Mən baxıram devlərə bunca yaraşmaz ləkə
Dev nə zəman Qırqızı düşman edər Özbəkə
Bircə bu insan işi məzhəkədir,məzhəkə
Vay! budur insan əgər, mən cənavar istərəm
Bircə adamdan sevay canlı nə var istərəm

İndiyə tək hansı dev bunca yəhud öldürüb
Yaki ərəb yurduna harda yəhud doldurub
Bir gecədə hansı dev min kərə tonqal qurub
İnsan əlindən çəkəm dad o havar istərəm
Vay! budur insan əgər, mən cənavar istərəm
Bircə adamdan sevay canlı nə var istərəm

Yrıtıci heyvan deməz hərgələni qoy qırım
qurşalayım daşnağı türkə yapım soyqırım
Bunları gördükcə mən istəyirəm hayqırım
Vay! budur insan əgər, mən cənavar istərəm
Bircə adamdan sevay canlı nə var istərəm

Nənəm demişdir devin çox itidir dişləri
Adam kəbab etməyə vardı uzun şişləri
Dev nə zəman yapdı ki adam yapan işləri
dev düşünərmi məgər bunca fəna düşləri
Vay! budur insan əgər, mən cənavar istərəm
Bircə adamdan sevay canlı nə var istərəm

Qurban olum dev sənə, gəl ye bu insanları
Bir dəfə qurtar bütün bəndə düşən canları
Qoy qara hakimlərin boş qala zindanları
göydə nə ayin, nə din , yerdə nə dar istərəm
Vay! budur insan əgər, mən canavar istərəm
Bircə adamdan sevay canlı nə var istərəm

Harda görübsüz ki dev həqq-i bəşərdən deyə
Nəftə görə qan tökə hər gələni şərliyə
üzdə gülə dost ola, arxada xəncərliyə
Varsa bu insanlara zərrəcə ar istərəm
Vay! budur insan əgər, mən cənavar istərəm
Bircə adamdan sevay canlı nə var istərəm

Sübh-i əzəldən bəri zat-i bəşər böyləmiş
Bu sözü Hafiz necə doğru bəyan eyləmiş
Bu qara torpaqda heç yox bir adam söyləmiş
Başqa bir aləm gərək, bir yeni insan ola
Orda fəqət əhl-i eşq, can ola,canan ola
Bəlkə dönə meylimə çərx o mədar istərəm
Məndə gözəllik, şərab, sevgili yar istərəm

 Kərim Mamağanlı

Dəvənin məqamı

ماده 300 – قانون مجازات اسلاي – ديات:
خون‌بهاي يک زن مسلمان خواه اين قتل عمدا صورت گرفته باشد، خواه غير عمد، 50 شتر است.

ماده 435- خون‌بهاي قطع بيضه چپ يک مرد مسلمان 66 شتر است و خون‌بهاي قطع بيضه راست او 34 شتر و خون‌بهاي قطع هر دو بيضه چپ و راست يک مرد مسلمان 100 شتر است. »

Bizim İranda əcəb qiyməti vardır dəvənin
Dünyada harda belə hörməti vardır dəvənin
Bir müsəlman qadının qanbahası əlli dəvə,
Kim deyərdi bu qədər qudrətı vardır dəvənin

Çox dəvən varsa əlin sox birinin sən ağına
Atmış alti dəvə ver qəsd elə sol daşşağına
Yüz dəvən varsa yetər həm soluna həm sağına
Sənə cürət varici hümməti vardır dəvənin

İnqilab mivəsidir şeyx əkib islam bağına
Bağın abad ola de, gəl yol apar as tağına
Hədiyə et rəhbərə qaşdaş eliyə barmağına
Həm zəri həm zoru həm zinəti vardır dəvənin

Yuxuda görmüşdüm bir gecə həryan dəvədir
Hər nə mömin dəvədir, köhnə müsəlman dəvədir
Şeyx dəvə , molla dəvə , rəhbər-i İran dəvədir
Ətomu, Əmniyəti, dovləti vardır dəvənin

Bir zamanlar varidi bilməzidik kimdi dəvə
Tanıyınca biz onu boynumuza mindi dəvə
Otuz ildən də çox oldi bizə hakimdi dəvə
Bəsici, pasdarı həm ümməti vardır dəvənin
Kərim Mamağanlı

Vəhşi daşqalağın qurbanı Qadın

                             

Hər zəman şərəflə çəkilir adın

Məhəbbət ocaği hörmətli qadın

Ey qəhrəman doğan igid bəsliyən

İnsana varlıği sən bağışladın

Varlığın ən qaynar çeşməsi qadın

Insanlıq gözünün sürməsi qadın

İncəlik bağının mivəsi qadın

Gözəllik dağının zirvəsi qadın

Öz tanrılığına sən inanmadın

Yer üzün aradın göyə sıtqadın

Oldun daşqalaqın qurbani qadın

Varlıqın, həyatın yarisi sənsən

Həyata bal desəm arisi sənsən

Tomris anaların varisi sənsən

Ana deyim sənə, xanım ya xatın

sevginin,sevincin qaynaği qadın

Səni oxşadanlar yarıminsana

Gərək şərm eyliyə, ölə,utana

Sən həmi insansan həm ona ana

Bütün bəşəriyyət sənin övladın

Şirin laylaların qucaği qadın

Hər zəman yoldaşın dara düşəndə

Onun qəm-kədərin bölüşdün səndə

Yoldaş həsrətilə öldün öləndə

Nə unutdun onu nə yadırqadın

Sənə alqış olsun vəfali qadın

Laylalar süzülüb sənin dilindən

Mahnılar yaranıb hər nisgilindən

Hərvax cəfa gördün öz sevgilindən

Sən səssiz-səmirsiz yanıb ağladın

Səbir məktəbinin ünvani qadın

Qanli savaşlarda qənimət oldun

Hərəmsəralarda sən zinət oldun

İnsana dərd oldun müsibət oldun

Səsin insanlığa çatdıranmadın

sinəndə boğuldu nalən,fəryadın

Oldun daşqalaqın qurbani qadın

Şəriət gözündə naqis göründün

Qorxuların qıynağında süründün

Cəhlin qara bayrağına büründün

Gözəlliyi sən çarşaba çulqadın

Vahşi daşqalaqın qurbani qadın

Ey candan pay verən canlar yaradan

Könlün yasdan qutar günün qaradan

Bürünmə çarşaba çıx çadıradan

Falçıdan seyiddən kəs etiqdın

Olma daşqalaqın qurbanı qadın

Yırtıcı quvvələr qorxunc yasalar

Çox yaşar qadınlar oyanmasalar

Əski inanclara inanmasalar

Yolumuz saf olar günümüz aydın

Olmaz daşqalaqın qurbanı qadın

Kərim Mamağanlı

Bayram olacaqdır

Bayram olacaqdır

Qəm çəkmə könül qış gedə bayram olacaqdır

yaz qoysa qədəm bir gözəl əyyam olacaqdır

Əyləncədə mey gəzdirəcək ortada saqi

Qəmlər dağılıb əldə qızıl cam olacaqdır

Çal söylə sevin qış gedə bayram olacaqdır

Güllər açacaq yurdumuzun Çənlibelində

Türkün balası dərs alacaq türkü dilində

Baş qaldıracaq Urmu. Sərab. Ərdəbilində

Şe´r ilə Ədəb dəryası pəndam olacaqdır

Çal söylə sevin qış gedə bayram olacaqdır

Yaz gəlmədədir qarlı soyuq çillə nəlazim

Türkcə danışarkən bir uşaq sillə nəlazim

Min fitnə oyun şanlı-şirin dillə nəlazim

Bilməm bu oyunlar nəvax itmam olacaqdır

Qəm çəkmə könül qış gedə bayram olacaqdır

Qəm çəkmə zəfər təblini Ərk üstə çalarsan

Eldən səs ucaldıqca o səsdən güc alarsan

Divanda qurarsan rasistdən öc alarsan

Satqınlar o gün gör necə bədnam olacaqdır

Qəm çəkmə könül qış gedə bayram olacaqdır

Murdar bu qaranlıq əbədi şam olabilməz

Yurdumda maral özgələrə ram olabilməz

Bundan sora azərbalası xam olabilməz

Dığlar ana görsə balası xam olacaqdır

Yox qoxma ana, Qış gedə bayram olacaqdır

Sürgündə sən ey xəstə quş ovhamdan əlçək

Gəl haqqa diyək haq, pisə pis, gərçəyə gərçək

Birlikdə zəfər var atalar söylədi göyçək

Birləşməsə ellər genə nakam olacaqdır

Gəl birləşəlim qış gedə bayram olacaqdır

 Torpaq oyanır səndə oyan yol tanı qardaş

Vurma buqədər öz kökünə baltanı qardaş

Türk olmasa gər öz evinin sultanı qardaş

Nə tel susacaqdır nə dil aram olacaqdır

Ancaq görürəm qış gedə bayram olacaqdır

Dostu tanisaq dünyada biz olmarıq itgin

Düşmani qanarkən ona biz bağlıyarıq kin

Min mərtəbə olsun bizədə lənətü-nifrin

Bizlərdə əgər zərrəcə ovham olacaqdır

Yox olmuyacaq qış gedə bayram olacaqdır

Kərim Mamağanlı


بایرام اولاجاقدیر


غم چکمه کؤنول قیش گئده بایرام اولاجاقدیر
یاز قویسا قدم بیر گؤزل ایّام اولاجاقدیر
ایلنجه ده مئی گزدیره جک اورتادا ساقی
غملر داغیلیب الده قیزیل جام اولاجاقدیر
چال، سؤیله، سئوین قیش گئده بایرام اولاجاقدیر

گوللر آچاجاق یوردوموزون چنلی بئلینده
تورکون بالاسی درس آلاجاق تورکی دیلینده
باش قالدیراجاق اورمو، سراب، اردبیلینده
شئعرایله ادب دریاسی پندام اولاجاقدیر
چال، سؤیله، سئوین قیش گئده بایرام اولاجاقدیر

یاز گلمه ده دیر قارلی سویوق چیلله نه لازیم
تورکجه دانیشاركن بیر اوشاق سیلله نه لازیم
مین فیتنه، اویون شانلی- شیرین دیلله نه لازیم
بيلمم بو اويونلار نه واخ ايتمام اولاجاقدیر
غم چکمه کؤنول قیش گئده بایرام اولاجاقدیر

 غم چکمه ظفر طبلینی ارک اوسته چالارسان
ائلدن سس اوجالدیقجا او سسدن گوج آلارسان
دیواندا قورارسان راسيستدن اؤج آلارسان
ساتقینلار اوگون گؤر نئجه بدنام اولاجاقدیر
غم چکمه کؤنول قیش گئده بایرام اولاجاقدیر

موردار بو قارانلیق ابدی شام اولابیلمز
یوردومدا مارال اؤزگه لره رام اولابیلمز
بوندان سورا آذر بالاسی خام اولابیلمز
دیغلار آنا گؤرسه بالاسی خام اولاجاقدیر
یوخ قوخما آنا، قیش گئده بایرام اولاجاقدیر

سورگونده سن ائی خسته قوش اووهامدان ال چک
گل حاققا دییک حاق، پیسه پیس، گرچه یه گرچک
بیرلیکده ظفر وار آتالار سؤیله دی گؤیچک
بیرلشمه سه ائللر یئنه ناکام اولاجاقدیر
گل بیرلشه لیم، قیش گئده بایرام اولاجاقدیر

تورپاق اویانیر سنده اویان یول تانی قارداش
وورما بو قده ر اؤز کؤکونه بالتانی قارداش
تورک اولماسا گر اؤز ائوینین سولطانی قارداش
نه تئل سوساجاقدیر، نه دیل آرام اولاجاقدیر
آنجاق گؤرورم قیش گئده بایرام اولاجاقدیر

دوستو تانیساق دونیادا بیز اولماریق ایتگین
دوشمانی قانارکن اونا بیز باغلییاریق کین
مین مرتبه اولسون بیزه ده لعنت و نیفرین
بیزلرده اگر ذرره جه اووهام اولاجاقدیر
یوخ اولمویاجاق، قیش گئده بایرام اولاجاقدیر

ماماغانلی کریم

Məş Qurbanın inəyi

Mamaqan hekayələri

 

مش قوربانين اينگی

بيرگون واريدی، بيرگون يوخودو
بيزيم ماماغاندا اينک چوخودو
آما اوردا بوغا تاپيلمازيدی
اگر اولسايدی دا چوخ-چوخ آزيدی
هر کس اؤز اينگين بوغازلاتماغا
يول دؤيردی خاصاوانا چاتماغا
توخوم توتماق اوچون اوردا بوغادان
گرک واخت آلايدی عابباس آغادان
سانمایین کي بو يول چوخ راحاتيدی
اينک آياق ايله بئش ساعاتيدی
هله بو دئييل میش دردين هاميسی
اؤزو بير درد ايمیش حئيوان ناميسی
اينک صاحيبينا گه‌لردي چتين
پول وئر، او سؤز، چک عابباسين ميننتين
گولمه‌لي اولسادا بيراز آجييدی
هر حالدا حوکم ائدن احتيياجييدی
مش قوربانين توخونسادا شانينا
آجيلارين پييين ياخير جانينا
بير طهرله قاباقجادان واخت آلير
بازارگونو خاساوانا يوللانير
اينگينده سالير اؤز قاباقينا
اورا چاتماق چکير ناهارچاغينا
اوزاقدان دویاراق بوغانین سسین
سسی ایزله یره ک تاپیر یییه سین
-سلامون الیکيم، علئيک اسلام
-گلين چيخين گؤرک هارداسيز بالام
بو حالدا اوجالیر بوغانین سسی
کؤوشنی تیتره دیر اسلان نعره سی
مش قوربان بوغايا بير نظر سالير
اؤز بيزوو خياليندا جانلانير
بئش تومن پول وئرير دايانيب باخير
عابباس دا بوغانين بندين بوراخير
بؤيوره-بؤيوره گيرير مئيدانا
بوغا دئمه يوخدو تایی بيردانا
هئی اينگين دؤوره‌سينه دولانير
دولانديقجا نرليک حيسسی اويانير
مش قورباندا بو مئيدانين مشقينه
ديقتيلن باخير بيزوو عشقينه
بوغا يامان تؤز قوپارير عرصه دن
قالخير آما توتوزدورور ترسه‌دن
نه سؤيله یيم اوزون سؤزون قيسساسی
مش قوربانين آرتير بيراز قوصصه‌سی
تورشور اوزو, قاشقاباغي ساللانير
بوغانين اليندن اود دوتوب يانير
( تاکي توخوم تؤکولمه‌ييب مهبله
مش قوربانا راحاتچيليق يوخ هله)
باشينا دولانيم دئيير عابباسا
بئش تومن آل بيرده بوغان قوی باسا
خطاسی اولسادا اوگون بوغانین
جوابی منفی ایدی عابباس آغانین
دئيير يوخ-يوخ حئيوان آياقدان دوشر
بيرده نوبت گلن هفته يئتيشر
گؤتور آپار بيرده گل جومعه گونو
ياخشي يئديردره م توپلار گوجونو
گئنه يولا دوشور او يورقون-آرقين
چاتير ماماغانا آخشاما ياخين
اوزون يولون توزو قونموش اوزونه
دئيينيردی يازيق اؤزو-اؤزونه
قيريلايدی بئله بوغانين س....
منيم بير ايشيمي ائيله‌دي ايکی
آللاهين لعنتي بئله حئيوانا
ياخشي موفده فهله اولدوق شئيطانا
قاشقاباق ساللانيب سوپورور يئری
بو احوالدا اوندان سوروشور بيری
نه اولوب مش قوربان هاردان گليرسن؟
بو حئيوانی بوش-بوش نه گزديريرسن؟
دئيير ايشيم دوشوب خاصاوانلييا
آدامين درديني کيمدير آنلييا
عابباس مندن بيراز طلبکارييدی
بئش تومن پول بير گؤت بورجوم وارييدی
گئتديک خاصاواندا منله اينگيم
اونو وئرديک راحات اولدو اورگيم

کريم ماماغانلي

Molla eşşəyi

Mamağan hekayələri

Molla eşşəyi

Rəvayətdi Mamağanin elindən

Dünya görmüş qocaların dilindən

Bizim Mamağanda bir şeyx varidi

Çox hemil minməli bir himaridi

Beyni boş fikridə ənsiz-alansız,

nə minməli lap noxdasız, palansız

nə başız ağrıdım az edim zəhmət

qıssaca deyim ki ulağa rəhmət

Ona Mamağanda diyərdi hami

dalda molla eşşəyi üzdə şeyxəmi

bu söz yersiz deyil düzün istəsən

çünki onu çox minərdi mirz həsən

Boş sözə aldanan sadə bir eşşək

nə bir gülməcə san nə buna et şək

O çox möhkəmidi oruc-namaza

Heç zaman namazı olmazdı qəza

Kamil bir müsəlman abid-ü zahid

Onun əmalına Ustadır* şahid

Deyir ki şex mənbər dibin kəsərdi

Dərindən Mollaya qulaq asardi

Molla danışardı duzəx-behişdən

çün çörəyi yağlanırdi bu işdən

Axirətdən, qılkörpüdən, siratdan

gah Şümürdən, Kərbəladan, furatdan

Söz salardi cəhənnəmdən filandan

yeddibaş əjdəha,əğrəb ilandan

qorxudardı cəhənnəmin odundan

Bağışlardı hurilərin budundan

kövrələrdi Şeyx Mollanin sözundən

Huridən diyəndə gedərdi özündən

Xoflanardı cəhənnəmin narından

xoşlanardı cənnət hurularından

Vəhşət ilə tamah vermiş əl-ələ

bu şeyxin canına salmış vəlvələ

İnanmışdı səadətə çatmağa

Cənnət içrə hurilərlə yatmağa

Göydəki allaha ibadət gərək

yerdədə Molladan itaət gərək

Gərək məsiyətdən həzər eyləmək

taki qıl körpüdən güzər eyləmək

bu işə lazimdi əcr-i axirət

var hər xəzinənin açarı əlbət

Əcr-i oxrəviyə olmaqa nayil

hər dərdə zillətə olmişdi qayil

Mollahəsəni mindirirdi dalına

taki cənnət içrə yeri salına

qaranlıq gecədə dişində fənar

yeridikcə sağa-sola tovlanar

Desəm yük altında necə zıqqınar

bu müzhik halına ürəyin yanar

Zıqqına-zıqqına, küçə bə küçə

dəndəni bir,iki atırdı üçə

Onu gəzdirirdi duraq bə duraq

dözməz bu zillətə heç uzunqulaq

Yolda ona gedə-gedə Mirz Həsən

Deyir yaxşıdırki deyim biləsən

Sənin bu işivin çoxdur səvabı

Səndən iraq olar duzəx əzabı

ya Şeyx sənin hər atdıqın qədəmə

verilər beş huri onbeş xədəmə

Yerin xoş gördükdə şeyx kürəyində

Allaha şükr edir öz ürəyində

Şükr olsun ilahi yüzmin mərtəbə

mənim üçün yaratdıqın mərkəbə

Benzini müfdə söz sürməsi rahat

dəndə, tormuz, hər birzadı aftamat

Həryana istəsəm sürüb gedirəm,

nə yağ töküb nədə təmir edirəm

Usta nağl edirki o bimürüvvət

Bu işə diyərdi dini üxüvvət

Əhsən üxüvvətə, Əhsən bu dinə

Dinqardaşı istir qardaşı minə

Mollalarda boldur minmək həvəsi

Budur mollalıqın baş fəlsəfəsi

Mirza dadanmışdı ona minməyi

Molladaki minsə bilməz ənməyi

Minməyə tapardı əlli bahana

inanmalı deyil gendən baxana

Şeyxi görmək həmin Mirz həsənağa

başlardı yalandan sızıldamağa

Şikayət edərdi öz ağrısından,

bel göynəməsindən dizağrısından

Usta deyir birgün dedim Mirz Həsən

Bu heyvanı minəndə heç bizləsən

dedi o tanəşdı vəzifəsinə

Yaxşı minik verər öz yiyəsinə

nə şıllağa qalxar, nə soncuq atar

Nə çox dingildədər, nə atib tutar

O həm xoş yerişdi həm əhl-i iman

belə olmalıdır hər bir müsəlman
Usta deyir gəl bu yazıq heyvanı,

minmə belə rəhm elə rəhmin hanı

Bir yazıq heyvana bu qədər cəfa

uyqun deyil insanlıqa, insafa

Vijdansız Mollanın bax cəvabına

Bu idi horməti öz əznabına

Deyir Usta sözün düzün söyləsəm

Alışmışam, olmaz onu minməsəm

Güman etməm allahada xoş gedə,

men qalam piyada eşşək boş gedə

Dordayaq eşşəyi hər adam minər

iki ayaqlısın minməkdi hünər

Kərim Mamağanlı

Molla Həsən Əmi

Mamağan hekayələri

Molla Həsən Əmi

Bizim Mamağanda vardı yadımda

Uşaq ikən mənim xırda çağımda

Xiyalım evindən olmuyan zayil

Bir usta varidi adı İsmayil

Memar idi ev düzəltmək işiydi

Usta İsmayil kişi kimi kişiydi

Əlində hünəri, başda qeyrəti

Xoş kəlamı, şirin sözü-söhbəti

Dərin düşüncəli, həm dünya görmüş

Həm ədəb əhlilə oturub durmuş

Hop-hopnamə əzbəridi dilində

Ömür karvanının son mənzilində

Tanıyardı Mirz Ələkbər Sabiri

Şirvanın şöhrəti böyük şairi

Yaxci insan hərvaxt gərək yad olsun

O Ustanın görüm ruhu şad olsun

Onun qonşusuydu Molla Həsən Əmi

Bəzən olardılar gilas həmdəmi

Başı əmmaməli, çiyni əbalı

Yalan desəm boynumadır vəbalı

Usta Molla Həsənlə həməyağ idi

Molladan çox sonra Usta sağ idi

Usta ilə Mollanın nədir ülfəti

Əlbət hər bir işin vardır illəti

Ustanın dediyi məsləhətidi

Bilirəm bu sözü lap sehətidi

Onda ki faşistlər yurda varmışdı

Usta cəlladlardan can qutarmışdı

İllər sonra Usta sözün üstünü

Açıb tanıtdırır nabab dostunu

Söyləyir dostluğun mərahilindən

Eşidin sözləri onun dilindən:

Günlərin bir günü payız axşamı

Mollanın evində yemişdik şamı

Yavaş-yavaş xəlvətlənir küçələr

Buz içində sərinləyir şüşələr

Hərdəmdə mən ilə Mirz Həsən Ağa

Doldurub vururuq əyağ-əyağa

Qaş qaralıb gündə batandan sora

Bizdə neçə gilas atandan sora

Birdən-birə gördük qapı çalındı

Xeyr ola söylədik xeyrə alındı

Yerindən qovzandı Mirz Həsən Ağa

Pərdəni bir zərrə vurdu qırağa

Baxdı dedi yavaşca ləbxənd ilə

Eşşəklərim gəlib kəlləqənd ilə

Mirza şaşırmadan soyuq davranır

Əqd oxumaq üçün tez hzırlanır

O gedir suyunan ağzın yeyxalır

Əmmaməsin qoyur əbasın salır

Deyir yavaş-yavaş sən içməkdən ol

şüşələrin buzun dəyişməkdən ol

İndicə mən kəlləqəndi alaram

Çox sürməz bunları yola salaram

Təsbehində alır Mirz Həsən Ağa

Durur düzənlənir qarşı otağa

Lahövlə və laquvvətə illa billah

Belə xeyr işlər ilə cib dolacaq inşallah

Nə başız ağrıdım sözün qıssası

Davam edir Mamağanın ustası:

Beş dəyqə çəkmirki oxuyur əğdi

Alır kəlləqəndi beş tümən nəğdi

Çeynəyir ərəbcə qələtdən-düzdən

Kimsə də anlamır dediyi sözdən

Ancaq başdan olur bəydə gəlində

Mirza dönür qənd ilə pul əlində

Yenə əmmaməni aslıyır mıxdan

Qoltuxları altda toydur şadlıqdan

Çıxadır əbanı, atır qəbanı

Çiltik çalır güpsür yerə dabanı

Busatın başında birdə oturur

Təsbehi tolazlır gilas götürür

Mən süzəni o qaldırır yuxarı

Bu işdə çoxiydi onun çıxarı

Bu doldur- boşaltın ara dəmində

Məstlik aləmində, kef aləmində

Ondan soruşdum ki Amirza Həsən

Bir sual eylirəm incimiyəsən

Mənə söylə görüm bir səni tarı

Əqd ilə arağın nədir tütarı

Utanmaz-utanmaz yenədə Mirza

Bu sözlə zatını verdi bruza

Hərnə yolkəsən var gədikbaşında

Mən oxuyan əqdin törəməsidir

Məndə gördüm ağlı qalmır başında

Doldurmadım dedim daha bəsidir

Kərim Mamağanlı